گیاهان دارویی

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

اسفرزه (1)

بارهنگ کتانی

Plantago indica L.

Family: Plantaginaceae

Synonyms: Plantago psyllium L. Plantago arenaria Waldst. & Kit.

English name: Flaxseed plantain, Psyllium seed Fleawort, Clammy Plantain, Fleaseed

ريخت شناسي گياه: گياه يكساله، كركدار، غده پوش، كوتاه يا نسبتاً بلند، ارتفاع 150-30 سانتيمتر، ساقه علفي،‌ ايستاده يا خيزان، ساده يا منشعب، برگها متقابل، خطي، باريك يا سرنيزه‌اي، گل ريز، به رنگ سفيد مايل به سبز، ‌سنبله‌هاي پرگل، كركدار غده پوش، تخم مرغي كروي، با دمگل بلند (2).

محل رويش: دشت گرگان، خراسان، رودبار، بين چالوس و رشت بين منجيل و پاچنار. كردستان، ايلام،‌ مهران، اصفهان،‌ خوزستان، شوش، فارس، بوشهر، بستك،‌ سبزواران، شيروان در كرمان، بم، بندر عباس، بلوچستان، ايرانشهر،‌ سراوان، نزديك شيراز (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: زمان جمع‌آوري آن مرداد ماه و يا آخر تابستان است (3، 4).

قسمت مورد استفاده: پوسته و دانه (5).

كاربرد درماني: ملين و نرم كننده غشاء مخاطي است. در نفخ مزمن، اسهال مزمن، اسهال خوني، التهاب لثه، كوليت مخاطي و سندرم روده تحريك پذير (Irritable Bowel Syndrom) مصرف مي‌شود (6).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: سبب كاهش سطح كلسترول و تري گليسيريد سرم و كاهش سطح كلسترول كبدي مي‌گردد (6). مصرف آن موجب كاهش ابتلا به سنگ صفرا در افراد چاق، بهبودي ديابت و كاهش چربي خون بيماران ديابتي نوع دوم مي‌شود (6، 7، 8، 9).

احتياط مصرف:

منع مصرف: افرادي كه به اين گياه حساسيت دارند نبايد مصرف كنند (9).

تركيبات شيميايي: آلكالوئيد، موسيلاژ، گليكوزيدهاي ايريدوئيدي، ساكاريد، استرول، تري ترپن،‌اسيدهاي چرب، تانن (7).

نحوه و ميزان مصرف: 3 تا 5 گرم پوست دانه بصورت خوراكي بعنوان ملين، يا 5 تا 10 گرم دانه (در كودكان 3 گرم) پس از چند ساعت غوطه‌ور بودن در آب گرم همراه با مقدار زيادي آب (8).

مصرف غذايي: در صنايع غذايي بعنوان پايدار كننده و قوام دهنده بكار مي‌رود (7).

نام تجاري دارو موجود در ايران: فرآورده تركيبي پسيليوم (8).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

UK.: Fibre life; USA.: Fiberall (9).

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 11). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1339

3- توكلي صابري، محمد رضا؛ صداقت محمد رضا. گياهان دارويي (ترجمه). انتشارات روزبهان. 1366: 173

4- - امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 239

5- Member of the scientific committee. The British Herbal Medicine. 1996: 165

6- Artery 1995; 21 (6): 352-61

7- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 173

8- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 74

9- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Complete Drug Reference. 2007: 1566

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

انيسون (1)

بادیان رومی

Pimpinella anisum L.

Family: Apiaceae

Synonyms: Anisum odoratum Raf., Anisum officinale DC., Apium anisum (L.) Crantz

English name: Anise, Anise seed

 

ريخت شناسي گياه: گياه يكساله، ارتفاع 60 سانتيمتر، برگها پر مانند، گلها به رنگ زرد، گل آذين چتر مركب شياردار و دانه‌ها به رنگ سبز – خاكستري (2).

محل رويش: در آذربايجان (كليبر) و همدان (شمال سركان) مي‌رويد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: ميوه‌ها به تناسب اختصاصات محل كشت، از اوايل تا اواخر مرداد ماه رسيده و سپس برداشت مي‌شود (4).

قسمت مورد استفاده: ميوه و ريشه (3، 5).

كاربرد درماني: ميوه و ريشه گياه در سرماخوردگي،‌ سرفه، برونشيت، تب و لرز، التهاب دهان و حلق، سوء هاضمه، كم اشتهايي مصرف مي‌شود (5، 6).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: خلط آور، ضد اسپاسم خفيف، ضد باكتري، ضد ويروس، دافع حشرات (6).

احتياط مصرف: در موارد حساسيت پوستي و التهاب از مصرف گياه بايد پرهيز شود. دوز بالاي گياه با داروهاي ضدانعقاد و مهار كننده‌هاي مونوآمين اكسيداز تداخل مي‌كند (5).

منع مصرف: در بارداري و افراد حساس به انيسون مصرف نشود (6).

تركيبات شيميايي: اسانس (آنتول)، كومارين (فورانوكومارين)، فلاونوئيد، اسيد چرب، فنيل پروپانوئيد، استرول، پروتئين، كربوهيدارت، چربي، استيگمااسترول (فيتواسترول)، نمك‌هاي پالميتات و استئارات، تري ترپن (2، 5).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: 1-5/0 گرم از ميوه خشك، سه بار در روز ميل شود (5).

2- روغن: 2/0-05/0 ميلي‌ليتر، سه بار در روز ميل شود (5).

3- اسپريت انيس: 1-3/0 ميلي‌ليتر، سه بار در روز ميل شود (5).

4- تقطير شده آب انيس: 30-15 ميلي‌ليتر، سه بار در روز ميل شود (5).

مصرف غذايي: به عنوان طعم دهنده غذايي بكار مي‌رود (2).

نام تجاري داروي موجود در ايران: فرآورده‌هاي تركيبي كارامين، كارميناتيف (7).

 

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Multi – ingredient: Fr.: Elixir Bonjean; Ger.: Echtroferment – N; UK.: Carminative Tea (8)

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 246

3- - امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 230

4- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 140

5- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 30

6- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd Edition. 2005: 36

7- اداره كل نظارت بر امور دارو و مواد مخدر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي. اطلاعات و كاربرد داروهاي گياهي رسمي ايران. شركت داروگستر رازي، 1380: 120 و 117

8- Sean C Sweetman. Martindale: The complete drug reference. 2002: 1580

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

جعفري (1)
 

Petroselinum crispum (Mill.) Fuss

Family: Apiaceae

Synonyms: Apium crispum Mill., Apium petroselinum L. Petroselinum hortense Hoffm.

English name: Parsley, Common garden parsley

ريخت شناسي گياه: گياه يكساله ارتفاع 30 سانتيمتر، داراي يك ساقه راست با برگهاي پيچ خورده، مركب، به رنگ سبز روشن، گلها به رنگ سفيد و كوچك، مجتمع در گل آذين خوشه‌اي، دانه‌ها كوچك (2).

محل رويش: در برخي از نقاط ايران بويژه در شاهرود مي‌رويد. واريته‌ها و نژادهاي پرورش يافته آن تقريباً در تمام نقاط ايران كاشته مي‌شود (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: دانه از مرداد تا شهريور ماه، ريشه در آبان، برگها از اواسط خرداد تا اواسط آبان جمع‌آوري مي‌شود (4).

قسمت مورد استفاده: برگ، ريشه، بذر (2).

كاربرد درماني: ضدگرفتگي عضلاني، بادشكن، مدر، خلط آور، ضدروماتيسم و ضد ميكروب است. بطور سنتي براي درمان سوء هاضمه توام با نفخ، كوليك، عفونت‌هاي مجاري ادراري، سنگهاي كليه و مثانه، سرفه‌هاي ناشي از برونشيت در افراد كهنسال، قاعدگي دردناك، فقدان قاعدگي ناشي از اختلال عضوي و درد عضلاني بكار مي‌رود (5، 6).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: بذر اين گياه در مطالعات حيواني خواص ديوريتك با دوزهاي پايين داشته است. در دوزهاي بالاتر سبب انقباض عضله صاف روده، مثانه و رحم شده، مي‌تواند سبب القاء سقط جنين گردد (6).

احتياط مصرف: با مقادير زياد مصرف نشود. واكنشهاي حساسيت به نور، بخصوص بدنبال مصرف موضعي آن بروز مي‌كند. سبب تشديد بيماريهاي كليوي مي‌شود و با داروهاي مهار كننده مونوآمين اكسيداز تداخل دارد (5).

منع مصرف: در بارداري، حساسيت مفرط به اين گياه يا تركيبات آن مصرف نشود (6).

تركيبات شيميايي: فلاونوئيد، فورانوكومارين، اسانس، روغن‌هاي ثابت، اولئورزين، پروتئين، كربوهيدارت، ويتامين (A, C) و مواد معدني (5).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: 6-2 گرم ريشه خشك يا برگ گياه، به صورت روزانه ميل شود (7).

2- دانه: 2-1 گرم ميل شود (5).

3- عصاره مائي: به نسبت 1:1 در الكل 25%، 4-2 ميلي‌ليتر، سه بار در روز ميل شود (5).

مصرف غذايي: با مقادير كم به عنوان طعم دهنده در مواد غذايي مصرف مي‌شود (5).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Ger.: Kneipp Petersilie N (8).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 244

3- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد دوم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 73

4- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 245

5- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 203

6- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd Edition. 2005: 617

7- Fetrow CW, Avila Juan R. Professional's Handbook of Complementary & Alternative Medicines. Springhouse: Springhouse. 2001: 577

8- Sean C Sweetman. Martindale: The complete drug reference. 2002: 1648

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

انجبار (1)

هفت بند اروپايي (2)

Persicaria bistorta (L.) Samp.

Family: Polygonaceae

Synonyms: Polygonum bistorta L., Polygonon bistortum St.-Lag., Bistorta abbreviata Kom.

English name: European bistort, Bistort snakeweed, Dragonwort, Bistort

 

ريخت شناسي گياه: گياه چند ساله به ارتفاع 30 سانتيمتر، برگها از پايه به ساقه پيوسته، گلها كوچك متراكم، نيزه‌اي، به رنگ صورتي، دانه‌هاي كوچك تيره رنگ (3).

محل رويش: در تخت سليمان بين همدان و تبريز، دره حيدره در همدان، نواحي مرطوب و كوهستاني الوند و كوه سهند يافت مي‌شود (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در ماه‌هاي آبان و آذر و در اوايل بهار جمع‌آوري مي‌شوند (2).

قسمت مورد استفاده: برگها و ريزوم (3).

كاربرد درماني: قابض، مدر و مقوي است. در اسهال و اسهال خوني بصورت جوشانده و در التهاب دهان و لثه بعنوان دهان شويه بكار مي‌رود. جهت شستشوي زخمهاي خارجي و خونريزي، مستقيماً روي زخم پاشيده مي‌شود و خونريزي را نيز بند مي‌آورد. در درمان زخم معده، كوليت اولسراتيو، سندروم روده تحريك پذير و اشكال درمخاط قسمت فوقاني مجاري تنفسي كاربرد دارد (3).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: بواسطه تركيبات 5 – گلوتينين 3 – اون و فري دلانول اثر ضدالتهاب دارد (4). اثرات ضدسرطان و ضدويروسي در كشت سلولي از ريشه و ميوه گياه گزارش شده است (5، 6).

احتياط مصرف: بيش از 4-3 هفته بصورت خوراكي مصرف نشود (3).

منع مصرف:

تركيبات شيميايي: پلي فنل، تانن، فلاونوئيد، گليكوزيد (آنتراكينوني) (3).

نحوه و ميزان مصرف: دم كرده: 2 قاشق مرباخوري در يك فنجان آب بمدت 10-5 دقيقه جوشانده شود و 1 فنجان در روز ميل شود (7).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد.

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 163

3- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 251

4- Planta med. 1999 may; 65 (4): 371-4

5- Smolarz HD, Skwarek T. he investigations into the interferon-like activity of Polygonum L. genus. Acta Pol Pharm. 1999 Nov-Dec;56(6):459-62

6- Manoharan KP, Yang D, Hsu A, Huat BT. Evaluation of Polygonum bistorta for anticancer potential using selected cancer cell lines. Med Chem. 2007 Mar;3(2):121-6

7- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 118

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

گل ساعتي (1)

Passiflora caerulea L.

Family: Passifloraceae

Synonyms: Passiflora caerulea var. angustifolia G.Don, Passiflora loureiroi G. Don

English name: Blue crown passion flower, Blue passion flower

 

ريخت شناسي گياه: گياه چند ساله به ارتفاع 30 سانتيمتر، برگها از پايه به ساقه پيوسته، گلها كوچك متراكم، نيزه‌اي، به رنگ صورتي، دانه‌هاي كوچك تيره رنگ (3).

محل رويش: در تخت سليمان بين همدان و تبريز، دره حيدره در همدان، نواحي مرطوب و كوهستاني الوند و كوه سهند يافت مي‌شود (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در ماه‌هاي آبان و آذر و در اوايل بهار جمع‌آوري مي‌شوند (2).

قسمت مورد استفاده: برگها و ريزوم (3).

كاربرد درماني: قابض، مدر و مقوي است. در اسهال و اسهال خوني بصورت جوشانده و در التهاب دهان و لثه بعنوان دهان شويه بكار مي‌رود. جهت شستشوي زخمهاي خارجي و خونريزي، مستقيماً روي زخم پاشيده مي‌شود و خونريزي را نيز بند مي‌آورد. در درمان زخم معده، كوليت اولسراتيو، سندروم روده تحريك پذير و اشكال درمخاط قسمت فوقاني مجاري تنفسي كاربرد دارد (3).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: بواسطه تركيبات 5 – گلوتينين 3 – اون و فري دلانول اثر ضدالتهاب دارد (4). اثرات ضدسرطان و ضدويروسي در كشت سلولي از ريشه و ميوه گياه گزارش شده است (5، 6).

احتياط مصرف: بيش از 4-3 هفته بصورت خوراكي مصرف نشود (3).

منع مصرف:

تركيبات شيميايي: پلي فنل، تانن، فلاونوئيد، گليكوزيد (آنتراكينوني) (3).

نحوه و ميزان مصرف: دم كرده: 2 قاشق مرباخوري در يك فنجان آب بمدت 10-5 دقيقه جوشانده شود و 1 فنجان در روز ميل شود (7).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد.

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 163

3- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 251

4- Planta med. 1999 may; 65 (4): 371-4

5- Smolarz HD, Skwarek T. he investigations into the interferon-like activity of Polygonum L. genus. Acta Pol Pharm. 1999 Nov-Dec;56(6):459-62

6- Manoharan KP, Yang D, Hsu A, Huat BT. Evaluation of Polygonum bistorta for anticancer potential using selected cancer cell lines. Med Chem. 2007 Mar;3(2):121-6

7- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 118

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مرزنجوش (1)

مرزنگوش

Origanum vulgare L.

Family: Lamiaceae

Synonyms: Origanum albiflorum K.Koch

English name: Common origanum, Wild marjoram

 

ريخت شناسي گياه: گياهي علفي، چند ساله در پايه چوبي، ساقه متعدد و غالباً منشعب، برگها داراي دمبرگ و يا تقريباً بدون دمبرگ، بيضي تخم مرغي، گلها در چرخه‌هاي داراي 2 گل يا بيشتر، سنبله‌ها كم و بيش متراكم و انشعاباتي بصورت خوشه گرزن، ميوه بصورت فندقه‌هاي كوچك تخم مرغي و به رنگ مايل به قهوه‌اي (2).

محل رويش: در مازندران (چالوس) و آذربايجان (كليبر، قره داغ،‌گردنه ملوك، اهر) پراكندگي دارد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در زمان گل‌دهي از اواخر تير تا اوايل مرداد ماه، جمع‌آوري مي‌شود (3).

قسمت مورد استفاده: اندام هوايي گياه (4، 5).

كاربرد درماني: اين گياه در بيماري‌هاي ريوي مانند سرفه، التهاب برونش‌ها، خلط آور، بهبود سوء هاضمه، قاعدگي دردناك، آرتريت روماتوئيد، بيماري‌هاي مجاري اداراي و در طب چيني جهت درمان سرماخوردگي، تب، استفراغ، ديسانتري، يرقان، سوء تغذيه كودكان مصرف مي‌شود (5، 6).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: اسانس آن به دليل وجود تركيبات فنوليك اثر ضدميكروب، ضدباكتري و ضدقارچ داشته، بدليل وجود اسيد رزماريك ضدسرطان بوده و اثرات آنتي اكسيداني و‌ ضد انگلي نيز دارد (6).

احتياط مصرف: اين گياه سبب تحريك پوستي مي‌شود و از مصرف خوراكي اسانس آن نيز بايد اجتناب كرد (4).

منع مصرف: مصرف آن در زنان باردار ممنوع است (7).

تركيبات شيميايي: اسانس (تيمول، كارواكرول)، تانن، رزين، استرول، فلاونوئيد (4، 8).

نحوه و ميزان مصرف: دم كرده: 3-2 قاشق مرباخوري از گياه در يك فنجان آب، 3-2 بار در روز ميل شود (5).

مصرف غذايي: سرشاخه‌هاي خشك گياه بعنوان چاشني و طعم دهنده غذايي استفاده مي‌شود (7).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Ger.: Bronchicum (9).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد سوم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 305

3- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 213

4- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 398

5- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 260

6- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd Edition. 2005: 609

7- Dent bown. Encyclopedia of Herbs and other uses. 1996: 320

8- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 437

9- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1759

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

زيتون (1)

زيتون خوراكي

Olea europaea L.

Family: Oleaceae

Synonyms: Olea alba Lam. ex Steud., Olea amygdalina Gouan

English name: Common olive, European olive tree, Olive tree

 

ريخت شناسي گياه: درختاني هميشه سبز، ارتفاع 10 متر، برگها سرنيزه‌اي، تخم مرغي يا پهن دراز، داراي دمبرگ كوتاه، در سطح رويي سبز خاكستري يا تيره، در سطح پشتي سفيد و نقره فام، گلها سفيد يا سفيد فام، نر ماده، چهار پر، مجتمع در خوشه‌هاي محوري و واقع در كنار برگها و با گلبرگهاي تقريباً آزاد، ميوه شفت و بيضي، ابتدا سبز رنگ و هنگام رسيدن متمايل به سياه داراي هسته استخواني نسبتاً درشت با ميان بر گوشتي و سرشار از مايه روغني (2، 3).

محل رويش: در منجيل و رودبار، حسن آباد،‌ گرگان، شاه پسند، كازرون، بين شيراز و بوشهر، كرمان، بم، بيشه و سفيددشت لرستان مي‌رويد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: ميوه‌ها در پاييز و زمستان جمع‌آوري مي‌شوند (4).

قسمت مورد استفاده: برگ، پوست تنه و ميوه (5).

كاربرد درماني: در طب سنتي برگ زيتون در ‌ارتريوسكلروز،‌روماتيسم، نقرس،‌ديابت شيرين،‌تب تجويز مي‌شود. روغن زيتون در طب سنتي بشكل خوراكي براي كلانژيت، التهاب كيسه صفرا، نفخ، يبوست، يرقان،‌ زخم‌هاي گوارشي و سنگ كليه بكار مي‌رود. همچنين بصورت موضعي براي پسوريازيس، اكزما، آفتاب سوختگي،‌ سوختگي‌هاي خفيف، خشكي پوست و روماتيسم كاربرد دارد (5، 6).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: روغن زيتون داراي تأثير آنتي اسكلروتيك، كاهش گلوكز سرم، محرك ترشح صفرا و برگ آن اثر تقويت سيستم ايمني، ضدميكروب،‌ آنتي اكسيدان، پايين آورنده قند خون، شل كننده عضلات صاف، ضدهيپرتانسيون (6).

احتياط مصرف: مصرف داخل چشمي برگ زيتون سبب تحريك سطح قرنيه مي‌شود (6).

منع مصرف: سنگ كيسه صفرا (6).

تركيبات شيميايي: سكوايريدوئيد (اولئوروپين)، فلاونوئيد، تري ترپن، چالكونها (7، 8).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: يك قاشق مرباخوري خيس كرده برگ را بمدت 10 دقيقه در يك فنجان آب دم مي‌كنيم (5).

2- روغن: بعنوان ملين 2-1 اونس (60-30 ميلي‌ليتر) ميل شود. بعنوان محرك صفرا يك تا دو قاشق مرباخوري در يك دوز ميل شود (5).

مصرف غذايي: ميوه و روغن آن مصرف خوراكي دارد (9).

نام تجاري داروي موجود در ايران: فرآورده‌هاي تركيبي آنتي ديابتيك، اولئاكرات (10).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Multi – ingredient: Fr.: Clinoleic; Ger.: Baran – mild N; Befelka – Oel; Clinoleic; Dr. Hotz. Vollbad

UK. : Clinoleic; Exzem Oil; Snor – Away; Snorenz (11).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 239

3- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 8). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 961

4- Dent bown. Encyclopedia of Herbs and other uses. 1996: 319

5- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 290

6- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd Edition. 2005: 604

7- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 489

8- Fetrow CW, Avila Juan R. Professional's Handbook of Complementary & Alternative Medicines. Springhouse: Springhouse. 2001: 563

9- زرگري، علي. گياهان دارويي. (جلد 3). موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1376: 321

10- - اداره كل نظارت بر امور دارو و مواد مخدر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي. اطلاعات و كاربرد داروهاي گياهي رسمي ايران. شركت داروگستر رازي، 1380: 28 و 36

11- Sean C Sweetman. Martindale: The complete drug reference. 2002: 1643

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

ريحان (1)

تخم شربتي

Ocimum basilicum L.

Family: Lamiaceae

Synonyms: Ocimum album L., Ocimum anisatum Benth.

English name: Sweet basil, Hoary basil, Basil

 

ريخت شناسي گياه: گياه ايستاده، علفي، ارتفاع 50-30 سانتيمتر، ساقه ايستاده يا خيزان، منشعب با شاخه‌هاي متقابل و پانيكولي، برگها تخم مرغي يا تخم مرغي دراز، در قاعده و در انتها مختصراً باريك يا در انتها تيز، كامل يا داراي دندانه‌هاي كوتاه و مختصر، گلها به رنگ صورتي متمايل به سفيد، مجتمع بصورت چرخه‌هاي كمي فاصله دار يا بصورت خوشه‌هايي يا چرخه هاي نزديك به هم و فشرده، كوتاه و تقريباً ديهيمي شكل (2).

محل رويش: در بيشتر نقاط ايران كاشته مي‌شود. در تبريز، اروميه، مازندران، خراسان، همدان، خرم آباد، حوالي تهران، شهرري و كرج پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: زمان جمع‌آوري سرشاخه‌هاي گياه از خرداد تا مرداد ماه است (3).

قسمت مورد استفاده: سرشاخه‌هاي گلدار و برگ (4).

كاربرد درماني: ضدگرفتگي عضلاني، اشتها آور، بادشكن و افزايش دهنده شير است. در درمان كرامپ شكمي، التهاب مخاط، التهاب روده باريك، سياه سرفه و سردرد نيز به كار مي‌رود (5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: ضد ميكروب (6).

احتياط مصرف: گياه: عارضه عمده جانبي در مصرف بجاي آن مشاهده نشده است. ولي اسانس آن بصورت خوراكي مصرف نشود (4).

منع مصرف: بارداري، شيردهي – اسانس آن با توجه به احتمال سرطانزايي نبايد به صورت خوراكي تجويز شود (6).

تركيبات شيميايي: اسانس، موسيلاژ، ويتامين، آمينواسيد، فيتواسترول، مواد معدني (7، 8)، تانن‌ها، فلاونوئيدها، كافئيك اسيد، ساپونينها، پروتئين، چربي، كربوهيدارت، فيبر (9).

نحوه و ميزان مصرف: دم كرده: يك قاشق مرباخوري از گياه خشك را در نصف فنجان آب خيس و 5/1-1 فنجان در روز ميل كنيد. اگر براي درمان سرفه مصرف شود مي‌توان آن را با عسل شيرين كرد (5).

مصرف غذايي: به عنوان سبزي و ادويه مورد مصرف دارد. از اسانس ريحان در صنايع كنسروسازي استفاده مي‌نمايند (9).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد.

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 10). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1215

3- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 262

4- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 207

5- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 104

6- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd Edition. 2005: 65

7- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 238

8- James A. Duke. CRC Handbook of Medicinal Herbs 1989: 333

9- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 355-349

رهگیری فاکتور

لطفا شماره فاکتور خود را درج نمایید

شماره فاکتور شما :