معرفی گیاه باريجه

قاسنی

Ferula gummosa Boiss.

Family: Apiaceae

Synonyms: Ferula afghanistanica M.Hiroe

English name: Galbanum plant

 


ريخت شناسي گياه: گياهي پايا، ارتفاع 3-8/0 متر. ساقه ضخيم، استوانه‌اي، بدون برگ و برهنه، در بالا داراي انشعابات فراهم چرخه‌اي،‌ غالباً بسيار بلند. برگها بشدت بريده و كركينه پوش، با 4 بار تقسيمات شانه‌اي عميق. گل زرد با گلبرگهاي بدون كرك. فاقد گريبان، ميوه پهن دراز يا بيضي و سطح پشتي شامل مجراي ترشحي متورم ولي سطح الصاق فاقد آن (2).

محل رويش: در نواحي و مناطق اطراف دماوند، بين تهران و فيروزكوه، دره لار، سمنان، كپه داغ بين قوچان و لطف آباد، گردنه الله اكبر پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: گم بعد از سفت شدن جمع‌آوري مي‌شود (3).

قسمت مورد استفاده: اولئوگم رزين (3).

كاربرد درماني: تسهيل كننده هضم، ضدگرفتگي عضلاني، بادشكن و خلط آور مي‌باشد (3). در محيط خارج بدن نيز اثر ضد ميكروبي آن ثابت شده است. در درمان بيماري‌هاي گوارشي و نفخ بكار مي‌رود. بشكل موضعي نيز در درمان زخم‌ها كاربرد دارد (4).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: مونوترپن ها و سزکوئی ترپن های موجود در باریجه با اعمال اثرات مهاری بر روی آنزیم های متابولیسم کننده ی اسید آراشیدونیک و نیز آنزیم سنتزکننده ی نیتریک اکساید اثر خود را اعمال می کنند.با توجه به تحقیقات انجام شده در مورد اثر ترپن ها بر مهار سنتز پروستاگلاندین ها و مهار التهاب و نیز با توجه به اثبات وجود ترپن ها و سزکوئی ترپن ها در گیاهان جنس Ferula به نظر می رسد شیرابه ی باریجه با دو مکانیسم احتمالی،درد را در فاز مزمن تست فرمالین کاهش می دهد.و مکانیسم دیگر از طریق اثر مهاری بر فاز حاد (مشابه اوپیوئیدها) می باشد (5،6).نتایج تحقیقات نشان داده است که میوه ی باریجه دارای فعالیت ضدمیکروبی بر روی باکتری های گرم مثبت و گرم منفی و دارای فعالیت ضد قارچی می باشد.که این اثرات مربوط به ترکیبات آلفاپینن و بتاپینن می باشد.همچنین آلفاپینن دارای خواص اسپاسمولیتیک و قرمز کنندگی پوست بوده و بتاپینن دارای اثرات ضدالتهابی و ضد ترشحی بوده و دارای خواص آنتی بیوتیک بر روی باکتری های اشرشیاکلی و استافیلوکوکوس می باشد (7).

ترکیبات ضد سرطانی مؤثری از گیاه باریجه جداسازی شده که از آن جمله می توان به کومارین ها،فنول ها و فلاونوئیدها اشاره کرد.تحقیقات نشان داده است که فعالیت همولیتیک باریجه به علت وجود فنول ها و فلاونوئیدهای موجود در این گیاه می باشد (8).مطالعات صورت گرفته بر روی گیاه باریجه،اهمیت فعالیت بیولوژیکی ترکیبات ترپنی آن را نشان می دهد که به نظر می رسد پتانسیل بالایی در اتصال به رادیکال های آزاد اکسیژن و ترکیبات هیدروکربنی دارد (9).تحقیقات نشان می دهد که تجویز اسانس باریجه نه تنها در جنین موش صحرایی تراتوژن نبوده،بلکه ناهنجاری شکاف کام ناشی از کافئین را نیز کاهش می دهد (10).همچنین اسانس باریجه ناهنجاری های بافت جفت ناشی از سیکلوفسفامید را کاهش می دهد که احتمالا باریجه با اثرات آنتی اکسیدانی خود می تواند از جفت در برابر آسیب های هیستومورفولوژیکی ناشی از سیکلوفسفامید تا حدودی محافظت کند (11).اخیرا در یک مطالعه تأثیر عصاره ی استونی بذر این گیاه در کاهش تشنج های دوره ای در موش های آزمایشگاهی اثبات شده است (12).در مطالعه ی دیگری تأثیر فرکشن کلروفرمی این گیاه بر کاهش وابستگی به مورفین از طریق اتصال به گیرنده های مورفین در رت های صحرایی گزارش شد (13).الگوی تأثیر عصاره ی گیاه باریجه بر روند تکثیر و تمایز سلول های بنیادی مغز استخوان انسانی را می توان به وجود فیتواستروژن های مختلف در این عصاره ی گیاه نسبت داد (14).مطالعاتی که اخیرا بر فایتواستروژن های استخراج شده از باریجه و سایر گونه های این جنس انجام شده است،منجر به استخراج ترکیباتی با خاصیت استروژنی قوی شدند (15).در مطالعه ای تأثیر مثبت مونوترپنوئید استخراج شده از ریشه ی گیاهان Ferula بر تراکم توده ی استخوانی در رت های اووارکتومی شده،اثبات شده است (16).در یک پژوهش دیگر بر روی تأثیر خواص استروژنی ترپنوئید استرهای استخراج شده از جنس Ferula بر روی رحم موش ها انجام دادند،با توجه به نتایج،بیشترین تأثیر استروژنی مربوط به مونوترپن های فروتنین،تفریدین و سزکوئی ترپن های شیمگین و شیمگانیدین بود (17).

احتياط مصرف: باعث درماتيت تماسي، قرمزي و التهاب پوستي در افراد حساس مي‌شود (18).

منع مصرف: كاربرد منطقي و بجاي آن عوارض جانبي و خطرات سلامتي به همراه ندارد (4).

تركيبات شيميايي: اسانس، رزين، صمغ، كومارين (19).

نحوه و ميزان مصرف: 3/0 تا 1 گرم در روز ميل شود (19).

مصرف غذايي: به عنوان طعم دهنده در محصولات غذايي مانند نوشابه‌هاي غيرالكلي و فرآورده‌هاي گوشتي مورد مصرف قرار مي‌گيرد (19).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد.

 

منابع:

1-مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 7). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 800

3- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 209

4- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd edition. 2005: 341

5- Lee SK, Hong CH, Huh SK, Kim SS, Oh OJ, Min HY, et al.(2002). Suppressive effect of natural sesquiterpenoids on inducible cyclooxygenase(COX-2) and nitric oxide synthase (iNOS) activity in mouse macrophage cells. J Environ Pathol Toxical Oncol, 21(2): 141-8.

6-Coderre TJ, Vaccarino AL, Melzack R.(1990).Central nervous system plasticity in the tonic pain response to subcutaneous formalin injection. Brain Res; 535: 155-8.

7-Dhar, P., Chan, P., Cohen, D.T., Khawam, F., Gibbons, S., Snyder-Leiby, T., Dickstein, E., Rai, P.K., and Watal, G. (2014). Synthesis, antimicrobial evaluation, and structure-activity relationship of α-pinene derivatives, Journal of Agricultural Food Chemistry. 62(16):3548-3552.

8-Mosmann, T. (1983), Rapid colorimetric assay for cellular growth and survival: application to proliferation and cytotoxicity assay. Journal of Immunology Methods, 65: 55-63.

9-Slott VL, Hales BF.(1987). Enhancement of the embryotoxicity of acrolein, but not phosphoramide mustard, by glutathione depletion in rat embryos in vitro. Biochem pharmacol. 36(12): 2019-2005.

10-Rashidi F, Khaksary-Mahabady M, Ranjbar R, Najafzadeh-Varzi H.(2014). The Effects of essential oil of galbanum on caffeine induced-cleft palate in rat embryos. Zahedan J Res Med Sci. 16(2):37-41.

11-Mohammadi T,Khaksary Mahabadi M,Najaf-Zadevarzi H,Rezai Z,(2016).Protective effect of Concurrent Administration of Mesna and Galbanum Oil on Histological Structure of Rat Placenta against Cyclophosphamide Toxicity, Journal of Ardabil University of Medical Sciences Vol. 16, No. 2, Pages 211-222.

12-Sayyah M, Mandgary A and Kamalinejad M.(2002).Evaluation of the anticonvulsant activity of the seed acetone extract of Ferula gummosa Boiss. against seizures induced by pentylenetetrazole and electroconvulsive shock in mice. J. Ethnopharmacol. 82: 105 – 9

13-Ramezani M, Hosseinzadeh H and Mojtahedi K.(2001). Effects of Ferula gummosa Boiss. fractions on morphine dependence in mice. J. Ethnopharmacol. 77: 71 – 5.

14-Adams M, Gmünder F and Hamburger M.(2007).Plants traditionally used in age related brain disorders - A survey of ethnobotanical literature. J. Ethnopharmacol. 113: 363 – 81.

15-Rasulev BF, Saidkhodzhaev AI, Nazrullaev SS, Akhmedkhodzhaeva KS, Khushbaktova ZA and Leszczynski J.(2007). Molecular modelling and QSAR analysis of the estrogenic activity of terpenoids isolated from Ferula plants. SAR and QSAR in Env Res. 18: 663 – 73.

16-Palumbo C, Ferretti M, Bertoni L, Cavani F, Resca E, Casolari B, et al.(2009). Influence of ferutinin on bone metabolism in ovariectomized rats. I: role in preventing osteoporosis. J. Bone Miner Metab. 27: 538 – 45.

17-Nazrullaev S, Saidkhodzhaev A,Akhmedkhodzhaeva K, Syrov V, Rasulev B and Khushbaktova Z. (2008).Estrogen activity of terpenoids from plants of the genus, Chem. Natural Products; 44: 572 – 7.

18- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 469

19- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 132

 


چاپ   ایمیل